Masz na swojej działce słup energetyczny, linię wysokiego napięcia, gazociąg lub inne urządzenia przesyłowe? Nawet jeśli powstały kilkadziesiąt lat temu, warto sprawdzić, czy przedsiębiorstwo posiada prawo do korzystania z Twojej nieruchomości.
Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe powoływały się na zasiedzenie, argumentując, że wieloletnie korzystanie z gruntu pozwoliło im uzyskać odpowiednie uprawnienia. Jednak przepisy i orzecznictwo dotyczące służebności przesyłu wymagają dokładniejszej analizy.
Kiedy wprowadzono służebność przesyłu?
Służebność przesyłu została wprowadzona do polskiego Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731).
Przepisy weszły w życie 3 sierpnia 2008 roku. Dodano wówczas artykuły 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego.
Służebność przesyłu pozwala przedsiębiorcy korzystać z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do prawidłowego korzystania z urządzeń przesyłowych.
Jej ustanowienie może nastąpić na podstawie umowy lub orzeczenia sądu, również za odpowiednim wynagrodzeniem.
Co z urządzeniami wybudowanymi w latach 70. i 80.?
Wiele linii energetycznych, gazociągów i innych instalacji powstało jeszcze w okresie PRL.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że przedsiębiorstwo posiada dziś skuteczny tytuł prawny do korzystania z każdej działki, przez którą przebiegają te instalacje.
Trzeba ustalić między innymi:
– Kiedy i na jakiej podstawie wybudowano urządzenia?
– Czy właściciel nieruchomości wyraził zgodę na ich lokalizację?
– Czy wydano decyzję administracyjną uprawniającą do zajęcia gruntu?
– Czy ustanowiono służebność na podstawie umowy lub orzeczenia sądu?
– Czy przedsiębiorstwo skutecznie nabyło odpowiednie prawo przez zasiedzenie?
Sam wiek instalacji nie rozstrzyga o istnieniu służebności.
Dlaczego zasiedzenie sprzed 2008 roku stało się przedmiotem sporu?
Przed 3 sierpnia 2008 roku Kodeks cywilny nie przewidywał odrębnej instytucji służebności przesyłu.
W orzecznictwie sądowym wykształcono jednak koncepcję tzw. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.
Pozwalała ona przedsiębiorstwom powoływać się na zasiedzenie prawa zbliżonego do później uregulowanej służebności przesyłu.
Z czasem pojawiły się poważne wątpliwości, czy taka interpretacja była zgodna z zasadami ochrony własności.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku
Istotnym wydarzeniem był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku, sygnatura P 10/16.
Trybunał zakwestionował zgodność z Konstytucją wykładni art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, pozwalającej przedsiębiorcom przesyłowym lub Skarbowi Państwa nabywać przed 3 sierpnia 2008 roku przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu.
Orzeczenie ma istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, na których od dziesięcioleci znajdują się urządzenia przesyłowe.
Nie oznacza jednak, że wszystkie dawne zasiedzenia automatycznie przestają obowiązywać ani że każdy właściciel otrzyma wynagrodzenie.
Wokół skutków wyroku, w tym znaczenia jego nieopublikowania w Dzienniku Ustaw, nadal występują spory prawne. Sądy oceniają również inne możliwe podstawy korzystania z nieruchomości.
Czy zasiedzenie może nastąpić po 2008 roku?
Tak. Służebność przesyłu może zostać nabyta przez zasiedzenie, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.
Co do zasady terminy zasiedzenia wynoszą:
– 20 lat w przypadku dobrej wiary;
– 30 lat w przypadku złej wiary.
Jeżeli przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości bez skutecznego tytułu prawnego, właściciel może mieć podstawy do dochodzenia określonych roszczeń.
W zależności od okoliczności mogą one obejmować:
– ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem;
– roszczenia dotyczące wcześniejszego korzystania z nieruchomości bez odpowiedniej podstawy prawnej;
– inne roszczenia wynikające z naruszenia prawa własności.
Co zrobić, jeśli na Twojej działce stoi słup energetyczny?
Przede wszystkim warto sprawdzić dokumentację nieruchomości, księgę wieczystą i podstawę prawną korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwo.
Znaczenie mogą mieć również dokumenty archiwalne, decyzje administracyjne, historia urządzeń oraz wcześniejsze postępowania sądowe.
Bezpłatna wstępna analiza sytuacji
Masz na działce słup energetyczny, linię przesyłową lub gazociąg? Opisz swoją sprawę i sprawdź, czy istnieją podstawy do dalszego dochodzenia roszczeń.
Skorzystaj z formularza kontaktowego „Opisz swoją sprawę”. Wstępna analiza nie oznacza gwarancji uzyskania wynagrodzenia.
*Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Stan prawny i orzecznictwo: listopad 2026 r.*
Masz pytanie o własną nieruchomość?
Opisz sytuację w kilku zdaniach. Na początku nie potrzebujesz kompletu dokumentów.
Opisz swoją sprawę